چیرۆکی دوعا

سه‌رنج : خاتوو دوعا بووه‌ قوربانی جه‌هاله‌تی پیاوان، بوه‌ قوربانی له‌ کۆمه‌ڵگایه‌کدا، که‌ ڕیش سپی و پیا ماقوڵ دادوه‌ر و یاسا دا‌نه‌رن، بوه‌ قوربانی فه‌توایه‌کی دینی.ئه‌م هۆنراوه‌یه‌، به‌ر جه‌سته‌ی ساته‌کانی پێش شه‌هید بوونی خاتوو دوعا و ساته‌کانی گیان ده‌رچوونی به‌ دڕندانه‌ترین شێوه‌ ده‌کات.

وێنه‌ شیعرییه‌که‌ که‌ له‌ زمانی خاتوو دوعاوه‌ نووسراوه‌ ، باس له‌ چۆنیه‌تی ئه‌وین کردن و ساته‌کانی ڕۆح ده‌رچوونی ده‌کات، باس له‌ ڕۆحیانه‌تی ئه‌و ده‌کات، که‌ چۆن ئێستا له‌ هه‌موو ژووانێکدایه‌، باس له‌ دوا تکای خاتوو دوعا ده‌کات. من که‌ هۆنراوه‌که‌م له‌ شیوه‌ی وێنه‌ شیعریدا نووسیوه‌، هێشتا فلیمه‌ سامناکه‌که‌ی شه‌هید بوونی خاتوو دوعام نه‌بیینوه‌، به‌ڵام هه‌ست ده‌که‌م، که‌ ئه‌و خانمه‌، به‌ چ زه‌حمه‌تییه‌ک گیانی پاکی کردۆته‌ قوربانی ئه‌شق. من ته‌نها چه‌ند وێنه‌یه‌کی فۆتۆ گرافیم بینی، که‌ چۆن ئه‌و خانمه‌ له‌ سه‌ر زه‌وی له‌ به‌رده‌ستی شه‌مشه‌کوێره‌کانی جه‌هاله‌تدا، که‌وتووه‌ و چاوه‌ڕوانی دوا به‌رد ده‌کات، تا‌ ڕۆحی پاکی بۆ هه‌تا هه‌تایی، به‌ره‌و ئه‌ستێره‌، دوور له‌ ده‌سستی پیاوانی دڵ ڕه‌ق به‌رێت. وێنه‌ شیعرییه که‌ ،‌ که‌مێک دوورو درێژه‌، به‌ڵا‌م چه‌نده‌ له‌سه‌ر ئه‌و کاره‌ساته‌ نامرۆییه‌ بنووسرێت، هێشتا به‌ ئازاری ته‌نها یه‌ک به‌ردی ده‌ستی ئه‌و جاهیلانه‌ نابێت، که‌ به‌ر جه‌سته‌ی خاتوو دوعا که‌وتووه‌. هیوادارم چۆن 11 ی سێپته‌مبه‌ر مرۆڤایه‌تی ڕاچڵه‌کاند، ئاواش گیان له‌د ه‌ست دانی خاتوو دوعا له‌ پێناوی ئه‌شقدا، مرۆڤی کورد ڕاچڵه‌کێنێت و ببێته‌ سه‌ره‌تایه‌ک بۆ ڕێگرتن له‌ دژی تووندو تیژی به‌رامبه‌ری ڕه‌گه‌زی مێ، ببێته‌ سه‌ره‌تایه‌ک بۆ به‌ ئاشکرا باسکردنی ئه‌شق، ببێته‌ سه‌ره‌تایه‌ک، بۆ باوکان و دایکان، تاوه‌کو ڕێز له‌ هه‌ستی کچه‌کانیان بگرن.

ئه‌شقه‌ چیرۆکی دوعا
یه‌که‌م جار بوو
له‌بن دارێکدا وه‌ستابووم
ته‌ماشای ئاسمانم ده‌کرد
یه‌که‌م جار بوو
له‌ یه‌زدانی گه‌ و‌ره‌ و مه‌زن
دوعا و پاڕانه‌وه‌م ده‌کرد
هێنده‌م زانی
کوڕێکی لاو ، به‌رامبه‌رم نیگای ده‌کرد
بێ ویستی من، بێ ویستی ئه‌و
نیگاکانمان ده‌ستیان له‌ ملی یه‌کتری کرد
ئه‌وه‌ بووه‌ سه‌رتایه‌ک ، که ‌منی فێری ئه‌وین کرد

بۆ یه‌که‌م جار
هه‌ر ئه‌و کوڕه‌ موسڵمانه‌
( خۆشم ده‌وێیت ) ی به‌ دووگوێم ئاشنا کرد

له‌ پاش ئه‌شقێکی چه‌ند مانگی
سڵی له‌وه‌ ده‌کرده‌وه‌
که‌ دینمان جیاوازی هه‌یه‌
با‌سی ئه‌وه‌ی بۆ من ده‌کرد
‌ ئه‌شق و ئه‌وین قه‌ده‌ری کۆتایی هه‌یه‌

منیش پێم ووت :
ئه‌شق حه‌قی دینی چییه‌ ؟
ئه‌شق و ئه‌وین
پاکترین هه‌ستی مرۆڤه
یاخی بوونه ‌، بێ سنووره‌
حه‌قی به‌ سه‌ر قه‌ده‌ر چییه‌ !

ئه‌و بن داره‌
بووه‌ یه‌که‌مین دیدار و
ژووانی هه‌میشه‌ییمان
بووه‌ شایه‌تی پاکێتی و
ئه‌شقی ڕاست و بێ گه‌ردمان

سه‌ره‌تای وه‌رزی به‌هار بوو
له‌ جێ ژووان یه‌کمان بینی
دیاریه‌کی بۆم هێنابوو
مه‌دالیایه‌کی زیوینی
( ئای لۆڤ یو ) ی له‌سه‌ر نووسرابوو

له‌ماڵه‌وه‌ هێند دڵخۆش بووم
به‌ هێمنی سه‌مام ده‌کرد
خۆم له‌ باوه‌شی ئه‌ستێره‌دا ده‌بینی و
خۆم به‌ خه‌ج و خۆم به‌ شیرین وه‌سف ده‌کرد

به‌ده‌م خه‌یاڵی ئه‌شقه‌وه
‌ خه‌وم لێکه‌وت ،
دنیا لای من گشت گۆڕاوه‌
له‌خه‌ونمدا و
به‌ دزی تریفه‌ی مانگ و
په‌پووله‌ی ده‌وری چراوه
به‌ دزی سروه‌ و شنه‌ی باوه‌‌

به‌ره‌و جێ ژووان ڕۆیشتم
وه‌کو پیشه‌ی هه‌موو جارێ
له بن دارێکدا دانیشتم
که‌ خۆشه‌ویته‌که‌شم هات
بۆنی ئه‌شق و
بۆنی ئه‌وینی لێ ده‌هات
تاکو ده‌گه‌یشته‌ لای من
له‌ ترساندا و له‌ خۆشیدا
ئه‌وه‌نده‌ی تر
دڵم خێرا خورپه‌ی ده‌هات

ئه‌و کاته‌شی گه‌یشته‌لام
تووند باوه‌شی پێدا کردم
نووقمی سۆز و
نووقمی خۆشه‌ویستی کردم
که‌ ماچی یه‌کترمان ده‌کرد
جار نا جارێ
له‌ نێوانی گه‌ڵاکانی ئه‌و داره‌وه‌
تریفه‌ی مانگ دزه‌ی ده‌کرد
ئه‌و کاتانه‌
نیوه‌ی ده‌م و چاویم ده‌دی
ئه‌گه‌ر چی له‌گه‌ڵمدا بوو
ئه‌وه‌نده‌ی تر بیرم ده‌کرد

به‌ڵینی دا :
مردن نه‌بێت ، هێزێک نییه‌
کارێک بکات بۆ یه‌ک نه‌بین
به‌ڵێنی دا :
گه‌ر مردیشین
له‌ باوه‌شی ئه‌ستێره‌دا
به‌ ڕۆح له‌گه‌ڵ یه‌کتر ده‌بین

ئه‌و کاتانه‌ و
بۆ یه‌که‌م جار ، ده‌ست و په‌نجه‌ی
شانه‌ی زوڵف ی ئه‌گریجه‌م بوو
ده‌ست و په‌نجه‌ی
میوانی سنگ
میوانی شان وملم و که‌مه‌رم بوو

باسی ئه‌وه‌ی بۆ ده‌کردم
که‌ به‌وێنه‌ی شێخی سه‌نعان
له‌ دینی خۆی
بۆ ئه‌وینم وه‌رده‌گه‌ڕێ !
له‌وکاته‌دا
له‌ ده‌نگی مه‌لاکه‌ی مزگه‌وت
له‌خه‌ونم به‌خه‌به‌رهاتم
جریوه‌ جریوی چۆله‌که‌ و
قووقه‌ی که‌ڵه‌شێر هاتنه‌ گوێم
گوێشم لێ بوو، سه‌گ ده‌وه‌ڕێ !

له‌ خه‌یاڵی ئه‌شق و ئه‌وینی خۆمدا بووم
له‌ خه‌یاڵی ده‌ست له‌ملانێ و
ئه‌وین کردنی خۆمدا بووم

بیرم له‌وه‌ ده‌کرده‌وه‌
کیژۆله‌یه‌کی جوانم بێ
بیرم له‌وه‌ ده‌کرده‌وه‌
که‌ ناوه‌که‌شی ( ئه‌وین ) بێ

هێنده‌م زانی
له‌ ده‌رگای ژووره‌کم درا
ده‌نگه‌ ده‌نگ ، غه‌ڵبه‌ غه‌ڵب کرا
گڵۆپی ماڵ گشی پێکرا
هاتنه‌ سه‌رم
له‌ ناو پێخه‌فی گه‌رممدا
له‌شم نووقمی پێ له‌قه‌ و تێ هه‌ڵدان کرا
ده‌ست وپه‌نجه‌ی دڕندانه‌
له‌ پرچم و له‌ بێخی سه‌رم تووند کرا

تا ده‌رگای ژوور ڕایان کێشام
تا هیلاک بوون
هه‌ر هه‌مویان تێیان هه‌ڵدام

هات و هاوار و نه‌ ڕه‌ نه‌ڕ
تف لێکردن ، جنێوی سووک
قه‌حبه‌ی بێ فه‌ڕ
به‌ ناو چه‌وان، به‌ هه‌ردوو گوێی مندا دران
هه‌موو تاوانم ئه‌وه‌بوو
خۆشم ویست کوڕی موسڵمان

له‌ ژوورێکی چۆڵ و هۆڵدا
تاک و ته‌نها جێیان هێشتم
هێنده‌ قژیان ڕاکێشابووم
له‌هۆش خۆم چووم
ئازاری مه‌رگیان پێ چێشتم

کاتێک که‌ هۆش خۆم هاتمه‌وه‌
شه‌و ماڵئاوایی کردبوو
دنیا خۆی ڕۆژی ڕووناک بوو
گوێم له‌ ده‌نگ و له‌ هاوار و
قیژی قیژی خه‌ڵکی گه‌ڕه‌ک و کۆڵان بوو

هێنده‌م زانی ، به‌ چوار ده‌سته‌
قژ ڕاکێشان و تێهه‌ڵدان
ڕایان کێشام بۆ ناو کۆڵان

هه‌رچی پیاوی ئه‌و ناوه‌ بوو
ئه‌وه‌ی شه‌رف و ئابڕوو چوون
وێردی سه‌ری زمانی بوو
ئه‌وه‌ی غه‌رقی
دینی باو و باپیران بوو

هه‌ر چی به‌رد و
بلۆکی ئه‌و ناوه‌ هه بوو
له‌به‌ر ده‌میان ،
له‌ ته‌نیشتیان ، له‌ ده‌ستیان بوو

ئه‌و ساکه‌ من تێگه‌یشتم
له‌ سه‌ر ئه‌شق و له‌ سه‌ر ئه‌وین
هه‌موو به‌رد بارانم ده‌که‌ن
ده‌یانه‌وێ
به‌ قێزه‌ونترین شێواز
ڕۆحی پاک و ڕۆحی پڕ ئه‌شق و ئه‌وینم
ڕۆحی بێ گه‌ردم ده‌ربکه‌ن‌

هاوارم کرد :
ئه‌ی پیاوانی جه‌هل و نه‌فام
به‌رد بارانی جه‌سته‌م مه‌که‌ن
چۆنتان ده‌وی
وا ده‌توانن ڕۆحم ده‌رکه‌ن

هاوارم کرد :
به‌رد بۆ شه‌یتان ڕه‌جم کردن
گوڵ بۆ ئه‌شق و ئه‌وین کردن

هاوارم کرد :
من شه‌یتانی دژی خواوه‌ندی ئیسلام نیم
بۆ وا به‌رد بارانم ده‌که‌ن
له‌ ئه‌شقی خۆم ،
له‌ بۆ کوڕێکی موسڵمان په‌شیمان نیم
بۆ ڕۆحی پاکم ده‌رده‌که‌ن

هاوارم کرد :
ئه‌شق هه‌ستێکی زۆر پاکه‌
هه‌قی هیچ دینێکی نییه‌ !
ئه‌شق ڕاستییه‌کی پاکه‌
بۆیه‌ هیچ سنووری نییه‌ !

ده‌یان و بگره‌ سه‌دان
پیاوی سمێڵ قیتی به‌رد له‌ ده‌ست
هاواریان کرد :
تۆ یاخی بوویت
تۆ سه‌رپێچیت، له‌ دینی ئێمه‌ کردووه‌
تۆ دڵی خواکه‌ی ئیسلام و
خوای ئێمه‌شت ڕه‌نجاندووه‌
تۆ بۆ ئه‌شقێکی توڕڕه‌هات
له‌فه‌رهه‌نگی ئێمه‌ نییه‌
سه‌رپێچیت ده‌ست پێکردووه‌ !

زۆر له‌وانه‌ی
که‌ منیان به‌رد باران ده‌کرد
زۆر له‌وانه‌ی
خوێنی پاک و گه‌شی منیان حه‌ڵاڵ ده‌کرد
زۆر له‌وانه‌ی
له‌ئاپۆڕی ڕۆح ده‌رچوونم
باسیان له‌ ئابڕوو شه‌ره‌فی کچان ده‌کرد
زۆر له‌وانه‌ی
بۆ خێرا ده‌رچوونی ڕۆحم
په‌له‌ قاژێی ده‌ست که‌وتنی به‌ردیان ده‌کرد

زۆر له‌وانه‌ ، زۆر له‌وانه‌
خۆیان به‌ دزی یه‌کتری
له‌م لا و له‌و لا
له‌ گشت سووچ و کۆڵانێکی شاره‌که‌مدا
ده‌یان کیژۆڵه‌ی وه‌ک منیان
بۆ له‌زه‌ت و زه‌وقی خۆیان، ئه‌تک ده‌کرد
له‌گه‌ڵ ئافره‌تی سۆزانی
به‌ فه‌خره‌وه‌ خۆیان تێری سێکس ده‌کرد

که‌ چی ئه‌وڕۆ
بۆ ڕۆح کێشانی ڕۆحی من
هه‌موو باسی شه‌ره‌ف ده‌که‌ن
باسی ئابڕوو، وا باس له‌ پیاوه‌تی ده‌که‌ن
فه‌توای کووشتن ، به‌رد بارانی من ده‌رده‌که‌ن

به‌ ده‌م شه‌ق و به‌ده‌م تێهه‌ڵدانی پیاوان
سمێل بابڕ و قین له‌ دڵ ، دڵ پڕ تاوان
که‌وتمه‌ سه‌ر زه‌وی به‌رده‌میان

ئه‌ و کاتانه‌ ده‌ستی ڕاستم
هێنده‌ گوڕ و تینی تیابوو
تاکو بووه‌ کۆڵه‌که‌ی له‌ش
ئه‌نیشکم له‌سه‌ر زه‌وی بوو
تا ئه‌و کاته‌ ڕووم له‌ ئاسۆ
دڵیشم هه‌ر له‌ لێداندابوو

که‌ یه‌که‌م به‌رد
یه‌که‌مین دڵۆپه‌ خوێنی
سه‌رسنگمی، کرده‌ دیاری بۆ سه‌ر ڕووی خاک
ویستم چنگ له‌ زه‌وی گیر که‌م
هه‌رچی گڵ و خۆڵی خاکه‌
به‌ چاوان و به‌ ڕووی ڕه‌شی
پیاوانی دڵ به‌به‌ردبووی ده‌م

ئه‌و کات زانیم
زه‌ویش وه‌ک پیاو دڵی ڕه‌قه‌
ئه‌و کات زانیم، له‌ لای پیاوان
کچان کووشتن، له‌ سه‌ر ئه‌شق و
له‌سه‌ر ئه‌وین، ڕه‌وا و حه‌قه‌

ئه‌و کاتانه‌ ده‌بوو خواوه‌ند
فه‌رمانی به‌ زه‌وی بایه‌
تاکو منی هه‌ڵ لووشییایه‌
تاکو پیاوانی به‌رد له‌ ده‌ست
زه‌وییه‌کی ڕه‌ق و ته‌ق نه‌بێ
هیچیان له‌به‌ر ده‌ست نه‌بوایه‌
تاکو ڕقی بۆگه‌نی پیاوه‌تی خۆیان
تێدا خاڵی بکردایه‌

که‌ دووه‌م به‌رد
به‌ نێو چه‌وانمدا درا
هه‌ردوو چاوم پڕ له‌ خوێن بوون
که‌ ده‌م ڕوانییه‌ ڕووی زه‌وی ڕه ق و ووشک
لای من هه‌مووی په‌ڕه‌ی گووڵاڵه‌ سووره‌ بوون

که‌ سێیه‌م به‌رد
به‌ر شلکه‌ی ڕانی ڕاستم که‌وت
خوێن فیچقه‌ی کرد
به‌ر به‌رد و بلۆکی ده‌ستی
نزیکترین پیاوی دڵ ڕه‌قه‌وه‌ لێم ، که‌وت

ئه‌و دڵ ره‌قه‌
هه‌ر بۆ ئه‌وه‌ی ده‌ستی گڵاوی پیس نه‌بێ
به‌ خێرایی به‌ردی خوێناوی تێگرتم
که‌ دای به‌ ته‌پڵی سه‌رمدا
ئیتر خۆم پێ ڕانه‌گیرا و
له‌ سه‌ر زه‌وی ته‌خت که‌وتم

ئه‌وه‌نده‌یان به‌رد تێگرتم
جێگه‌یه‌کی له‌شم نه‌ما ، خوێن نه‌ڕێژێ
خاکی ژێرم هه‌موو سوور بوو
ئومێد ده‌که‌م له‌ و جێیه‌دا ، نه‌مامێکی لێ بنێژرێ

که‌ چواره‌م و که‌ ده‌هه‌م و
سه‌ده‌م و هه‌زاره‌مین به‌رد
له‌شیان خه‌ڵتانی خوێن کردم
بۆ دوامین جار
هاوارم کرد ، خۆشم ده‌وێ
تاکو ئاشقم گوێی لێم بێ
تا پێی بڵێم
له‌ سه‌ر ئه‌شق و ئه‌وینی ئه‌وه‌ وام لێ دێ

له‌ و ساتانه‌ی که‌ دوا چرکه‌ی ژیانم بوو
خۆشه‌ویسته‌که‌ی خۆم نه‌بێ
ڕقم له‌ هه‌موو پیاوێک بوو
سه‌دای دوا ووشه‌ی ئه‌شقی ئه‌و
( خۆشم ده‌وێیت ) ی ئه‌و نه‌بێت
هیچی ترم له‌ بیر نه‌بوو

پێش ئه‌وه‌ی
که‌ دڵی بچکۆله‌ و پڕ ئه‌شقم
له‌ ووڵاتی جه‌نگه‌ڵستان بۆ دوا جاری خۆی لێبدا
هاوارم کرد :
هۆ ئاشقه‌که‌م ، خۆشه‌ویستم
خێرا بڕۆ خۆت حه‌شار ده‌
تاکو دڵت ، تا هه‌تایه‌
بۆ ئه‌وینی من لێبدا
له‌ ووڵاتی جه‌نگه‌ڵستان بۆ یه‌ک نه‌بووین
تا هیچ نه‌بێت، له‌ باوه‌شی ئه‌ستێره‌دا
ڕۆحی پاکمان به‌ یه‌گ بگا
تا له‌وێدا و
دوور له‌ ده‌ست و
دوور چاوی پیاوی دڵ ڕه‌ق
ئه‌وین بکه‌ین
تا نه‌رمه‌ ماچ به‌دیاری
سه‌رجه‌م شه‌هیدی
ڕگای ئه‌شق و ئه‌وین بکه‌ین
تا نه‌وه‌یه‌ک درووست بکه‌ین
تووند و تیژی به‌رامبه‌ری کچ نه‌ناسن
تا چیدی ناحه‌قی نه‌بێ
تاکو کچان وا تێنه‌گه‌ن، بێ که‌سن و زۆر که‌ساسن

هۆ کیژانی ووڵاته‌که‌م
له‌ هه‌ر کوێ هه‌یت
گوێم لێ ده‌گریت ، لێم تێده‌گه‌یت

ئێستا ڕۆحم
له‌ جێ ژوان له‌ گه‌ڵتایه‌
تارای سپی بووکێنیشت
پاکی له‌ پاکی مندایه‌

قه‌ت سڵ مه‌که‌ن
له‌ ئه‌وین و خۆشه‌ویستی
هاوار بکه‌ن
نا بۆ دیلی و ژینی په‌ستی

هۆ پیاوه‌کان :
ئه‌وانه‌تان ، که‌ ڕێزی ئافره‌تتان لایه‌ و
به‌ ویژدانن
هۆ خوشکانم
ئه‌وانه‌تان ، پیاوی مه‌ردتان له‌ گه‌ڵدایه‌ و
ئه‌ویندارن

تاوه‌کو‌ هه‌تا هه‌تایه‌
یادی به‌رد بارانی منتان
له‌ بیر نه‌چێت
تا ئاسووده‌ ویژدانتان

له‌و ڕۆژه‌دا هاوار بکه‌ن پڕ به‌ دنیا
بژی ئه‌وین
بژی ئه‌شق
نا بۆ ژینی جه‌نگه‌ڵستان

ڕۆژ ژمێری ساڵێکی تر
ته‌نها ڕۆژی 7 ی نیسان
ڕۆژی به‌رد بارانی ئه‌شق
له‌ کوردستان
بکه‌نه‌ ڕۆژی ئه‌وین و
ڕۆژی ڤالانتینی کوردان

ڕزگار گوڵه‌باخ
به‌رلین 25.04.2007


تۆ ده‌توانیت بۆچوونێك بنوسیت, یان به‌سته‌ری هه‌میشه‌یی كرته‌ بكه‌.

یه‌ك بۆچوون بۆ “چیرۆکی دوعا”

  1. kushtene doa baw shewa drandana xoe la xoeda margsata tawanaeka kaharges leman nabetawa
    asterae gashe dowa basarmanawa wak asterayake gash char char teman arwaneto lahansko frmeske xoe baranman basara abrenet dale xwa hafes ae komalgae be delo ashko awen xwa hafes

بۆچوونێك بنووسه‌

نوێتر: خاچی دوعا »